Plan scenariusza zajęć. Słowiński Park Narodowy – wczoraj, dziś i jutro

scenariusze Przedstawiamy scenariusz zajęć dla uczniów gimnazjum opracowany na potrzeby warsztatów EduGIS w Rąbce. W związku z obchodzonym obecnie Międzynarodowym Rokiem Różnorodności Biologicznej tematem przewodnim scenariusza był różnorodność biologiczna Słowińskiego Parku Narodowego.

 Informacje ogólne

 Temat

 Słowiński Park Narodowy – wczoraj, dziś i jutro

 Adresat zajęć

 Uczestnicy Globe Games - uczniowie gimnazjum

 Miejsce i czas
 realizacji zajęć

 Rąbka – Słowiński P.N

 14-16 czerwca 2010 r.

 Cel (ogólny) główny
 zajęć

 Kształtowanie umiejętności dostrzegania zmian w środowisku przyrodniczym
 w oparciu o różne źródła informacji.

 Cele operacyjne
 (szczegółowe):

 

 Wiadomości

  • wymienia  główne cechy środowiska geograficznego SPN,
  • nazywa charakterystyczne gatunki flory i fauny SPN,
  • podaje etapy sukcesji
  • wymienia gatunki charakterystyczne dla siedlisk Mierzei Łebskiej
  • ze zrozumieniem stosuje terminy: mierzeja, wydma, siedlisko, sukcesja, krajobraz mierzejowo- wydmowy
  • zna zasady zachowania się w PN

 Umiejętności

  • Posługuje się  GPS- rejestruje punkty, nawiguje do punktów,
  • Posługuje się  mapą numeryczną, orientuje mapę, czyta mapy tematyczne,
  • Oznacza i rozpoznaje gatunki charakterystyczne dla siedlisk Mierzei Łebskiej,
  • przeprowadza obserwacje zmian w środowisku, form terenu, roślinności,
  • dokonuje pomiarów pH gleby,
  • ocenia  wilgotność gleby,
  • określa zależności między rodzajem podłoża
    a roślinnością,
  • lokalizuje i rejestruje w terenie obiekty przyrodnicze
  • dokumentuje obserwacje i pomiary,
  • korzysta z różnych źródeł informacji, ocenia
    i selekcjonuje informacje,
  • wprowadza, porównuje i interpretuje dane,
  • wykorzystuje oprogramowanie Google Earth,
  • wnioskuje,
  • dostrzega prawidłowości,

 Postawy

  • współpracuje  się w grupie,
  • dostrzega walory przyrodnicze SPN,
  • szanuje przyrodę,
  • rzetelnie starannie i dokładnie prowadzi obserwacje
    i badania.

 Metody/techniki
 pracy

  • m. eksponująca (waloryzacyjna) – film, prezentacja
  • m. podająca – wykład instruktażowy
  • m. praktyczne –  obserwacje i pomiary terenowe
  • m. samodzielnego dochodzenia do wiedzy (odkrywanie) – praca z materiałami źródłowymi: pozyskiwanie, selekcja danych z Internetu, weryfikacja danych
  • Dyskusja

 Formy pracy

 Grupowa

 Środki dydaktyczne

 GPS + instrukcje GPS, aparat fotograficzny+ instrukcje fotografowania, lornetki,  
 pehametry, przewodniki do oznaczania gatunków SPN;

 mapy – topograficzna SPN, ortofotomapa, historyczna, gleb, zbiorowisk roślinnych,

 krzyżówka online, program Google Earth,

 karty pracy + załączniki

Przebieg zajęć

 Faza wstępna

 Zainteresowanie tematem

 Prezentacja multimedialna oraz film dotyczący walorów
 przyrodniczych SPN.


 Postawienie problemu
 badawczego

 Jakie zmiany zachodzą w środowisku przyrodniczym
 SPN?

 Wprowadzenie do zajęć
 terenowych

 Wyjaśnienie  celu zajęć w terenie. Zapoznanie z trasą

 Organizacja zajęć w terenie:

  • podział na grupy
  • zasady prowadzenia i dokumentowania obserwacji
    i pomiarów
  • krótkie instrukcje obsługi GPS i aparatu fotograficznego
  • zapoznanie z kartami pracy i materiałami pomocniczymi

 Zasady zachowania w PN i bezpieczeństwo podczas zajęć
 w terenie

 Faza realizacyjna

 Pozyskiwanie danych

 Grupy otrzymują karty pracy wraz załącznikami, GPS,
 aparaty fotograficzne. Trasa marszu wyznaczona na
 mapie topograficznej i w GPS, obejmuje punkty
 odnoszące się do:

 

  1. stanowisko A i B (działalność człowieka – historia Rąbki, aktualne zagospodarowanie przestrzenne):

 Określenie na podstawie tekstu źródłowego z 1939 r.,
 map historycznych, aktualnej mapy topograficznej oraz
 obserwacji własnych jak również z wieży obserwacyjnej
 zmian, jakie zaszły w zagospodarowaniu obszaru
 miejscowości (karta pracy „Historia Rąbki”).

 

  1. stanowisko D (gleby cz. I – gleby glejowe, gruntowo-glejowe): badanie profilu glebowego

 Określenie wilgotności, temperatury, pH skały macierzystej
 gleby, określenie odczynu dominującego procesu
 glebotwórczego, wskazanie na rysunku typu gleby (karta
 pracy „Raptularz glebowy”).

 

  1. stanowisko E (roślinność charakterystyczna cz. I – bór bażynowy): wykonanie prostego kartowania roślinności na płacie badawczym

 Wyznaczenie płata badawczego, opisanie terenu określenie
 liczebności wybranych gatunków roślin w piętrze runa,
 poszycia i drzewostanie (karta pracy „Raptularz
 fitosocjologiczny”); poznanie układu roślinności
 w nadmorskim borze bażynowym –  zbiorowisku
 charakterystycznym dla Mierzei Łebskiej.

 

  1. stanowisko F (działalność człowieka – dlaczego nad morzem jest łąka?):

 Określenie zmian, jakie zaszły na tym terenie, porównanie
 na podstawie materiałów historycznych oraz aktualnych
 map topograficznych i ortofotomapy zagospodarowania
 obszaru łąki; wpływ melioracji na stan siedliska łąkowego
 (karta pracy „Melioracje”).

 

  1. stanowisko G (gleby cz. II – gleby bielicowe): badanie profilu glebowego

 Określenie wilgotności, temperatury, pH skały macierzystej
 gleby, określenie odczynu dominującego procesu
 glebotwórczego, wskazanie na rysunku typu gleby (karta
 pracy „Raptularz glebowy”).

 

  1. stanowisko I (roślinność charakterystyczna cz. II – wydma biała): wykonanie prostego kartowania roślinności na płacie badawczym

 Wyznaczenie płata badawczego, opisanie terenu określenie
 liczebności wybranych gatunków roślin ocena gatunkowej
 różnorodności biologicznej (karta pracy „Raptularz
 fitosocjologiczny”).

 

  1. stanowisko  J (Typy i stadia sukcesji – wydma szara):
 Określenie na podstawie obserwacji terenowych rodzaju
 sukcesji (karta pracy „Typy sukcesji”).

 

  1. stanowisko L (Roślinność charakterystyczna cz. III– obserwujemy siedliska wilgotne):

 Oznaczanie gatunków charakterystycznych dla siedlisk
 wilgotnych, określenie na podstawie informacji w karcie
 pracy typu siedliska wokół punktu (karta pracy „Siedliska
 wilgotne”).

 

Uczniowie w trakcie trasy wykonują fotografie obiektów przyrodniczych.

 

Zadania wykonywane na odcinkach (praca w grupie):

 

 Określenie na podstawie Numerycznego Modelu Terenu
 i mapy hipsometrycznej oraz obserwacji własnych wyglądu
 poszczególnych form ukształtowania terenu 
 przedstawionych za pomocą rysunku poziomicowego (jak
 prezentowane są wzniesienia, a jak obniżenia terenowe);
 zaznaczenie na rysunku poziomicowym odpowiedniego
 kierunku spadku terenu w zależności od rozpoznanej formy
 ukształtowania terenu (karta pracy „Ukształtowanie
 powierzchni”).

 Przetwarzanie
  i analiza danych

 Zgranie danych z GPS (plik gpx) wyświetlenie w programie
 Google Earth lub Quantum GIS.

 Porównanie wyników obserwacji, analiza map
 i załączników.

 Wnioskowanie dotyczące przyczyn i charakteru zmian
 w środowisku SPN. Synteza wiadomości na prezentacji
 podsumowującej prace w terenie – praca z Power Point.

 Rozwiązanie problemu
 badawczego

 Uczniowie odpowiadają na pytanie badawcze : Jakie
 zmiany zachodzą w  środowisku przyrodniczym SPN?

 

 Prezentacja danych

 Wykorzystując wykonane przez siebie zdjęcia, dane
 z GPS, wyniki pomiarów np. pH, (dane z kart pracy)
 uczniowie wykonują prezentację multimedialną
 w PowerPoint lub MovieMaker na temat etapów sukcesji
 na terenie SPN oraz zaobserwowanych zmian
 w środowisku.

 Faza podsumowująca

 Prezentacja wyników i wniosków przez przedstawiciela każdej grupy w postaci
 prezentacji multimedialnej oraz wypełnionej karty pracy nr 4. Wykorzystując mapy
 i ilustracje odpowiadają na pytanie: Czy ? Jakie ? zmiany następują w SPN.
 Podsumowanie - odpowiedź na pytanie  - jakie jutro czeka SPN?

 Ewaluacja

 Ankieta ewaluacyjna dla uczniów

 

UWAGI DOTYCZĄCE PRZEBIEGU ZAJĘĆ

 I dzień – 14.06.2010 (45 min.)

Spotkanie uczestników. Wyjaśnienie  celu zajęć w terenie. Zapoznanie z kartami pracy i materiałami pomocniczymi. Przedstawienie organizacji pracy uczniów na każdym z punktów oraz na odcinkach obserwacyjnych.

 II dzień - 15.06.2010 (3,5h)

Zespoły członków grupy EduGIS rozstawieni na wyznaczonych punktach trasy oczekują na przybycie kolejnych grup. Uczniowie realizują zadania na stanowiskach zgodnie z kartami pracy.

 II dzień – 15.06.2010 (45 min)

W sali komputerowej  uczestnicy zajęć opracowują dane i odpowiadają na pytanie: Jakie zmiany zachodzą w środowisku przyrodniczym SPN?

 

Scenariusz opracowały: Urszula Cyga , Hanna Habera, Małgosia Pietrzak, Mirosława Rogala, Renata Sidoruk-Sołoducha, Ania Woźniak.


 
Projekt
realizuje:
gridw Partnerzy
projektu:
mscdn hogskolen grants
Projekt realizowany przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię, poprzez dofinansowanie ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego w ramach Funduszu Stypendialnego i Szkoleniowego